Erwin Wieringa

Marijke Maas is 23 jaar en loopt met een pop. Dat lijkt raar, maar is logisch want Marijke is een jonge Vrouw met een Verstandelijke Beperking en een Verstandelijke Leeftijd van 4. Ze gaat op tijd (zo tussen 9 en half tien) naar bed, loopt vaak met de duim in de mond en kan zo heerlijk van Bassie en Adriaan genieten. Pais en Vree alom.

Nee het loopt maar een enkele keer mis, zo eens in de zoveel weken als Marijke in de bosjes met Hans of Peter, Mohammed, Jens of zelfs Janine in licht opgewonden toestand wordt aangetroffen. De pop is dan even vergeten. Maar na wat corrigerende maatregelen en een nuchtere rapportage berust Marijke weer in haar Verstandelijke Leeftijd en sluimeren de hormonen verder. Vanmiddag Teletubbies!

Zo’n kleine 100 jaar geleden is de Test uitgevonden. Een vragenlijst, voor de een wat lastiger dan voor de ander en door de uitkomsten  rustig met elkaar te vergelijken zagen we interessante verschillen tussen mensen. Eigenlijk kon je als goed psycholoog vrij snel zien wie geschikt was voor het leven en wie wat minder. Jij wordt Captain of Industry, jij mag blij zijn als je moeder het nog in je ziet zitten. Stiekem keek de school en de bewuste ouder mee en zo veranderden geleidelijk aan onze leuke scholen van vroeger in de huidige pre-test-centra. De cirkel is rond, zoals Piet Vroon de Utrechtse psycholoog al schreef: “IQ is wat een IQ test meet”.

In het streven naar verdere verfijning werd nuance op nuance aangebracht en zo ontstond op de basis van fictie 1, fabel 2: De Verstandelijke Leeftijd.

“Ja kijk, je moet haar gedrag zo’n beetje zien in het licht van haar verstandelijk leeftijd. Ze is nog wat kinderlijk en daarom mag je het niet zo zwaar opnemen”.

Gunnar Dybwad, hoogleraar psychologie te Boston en een van de grootste belangenverdedigers van de rechten van mensen met een handicap, omschreef het concept Vertsandelijke Leeftijd als een van de grootste blunders van de psychologische wetenschap. Kijk, je kan dan wel zéggen dat iemand te vergelijken is met een kind van 4 jaar, maar waar sláát dat op als die persoon zo’n 65 kilo weegt, menstrueert en 23 jaar levenservaring heeft. Het blaast een groot rookgordijn over de vraag wie iemand echt is. Het maakt ook het geloof in de mogelijkheid van menselijke groei en leren zo lastig. Lees verder over Gunnar Dybwad op www.gunnardybwad.net

Het is een onuitroeibaar virus. Iedere keer als ik met een ouder meega naar de ‘gewone school’ om te pleiten voor inclusief onderwijs, een echte schoolplek voor een kind waar het samen met andere kinder kan leren en waar andere kinderen van dit kind kunnen leren, moet ik opboksen tegen de Verstandelijke Leeftijd. “We willen het wel proberen, maar juf Annie in de kleutergroep gaat later dit jaar op zwangerschapsverlof en in groep 4 waar Peter volgens zijn Kalenderleeftijd thuishoort, gaat natuurlijk niet.”

Zo word je niet alleen stelselmatig als klein kind behandeld, je leert ook nog geen ene moer want niemand durft eraan te beginnen.

“Ja, later als je groot bent, blijf je nog altijd een baby. Hoef je niet te werken, moeten we voor je blijven zorgen en hopen we dat je de nieuwste Bassie en Adriaan leuk blijft vinden”. Het is voor veel mensen met een handicap nog een hele klus aan deze infantiele verwachtingen te blijven voldoen. Vind je het gek dat dat zo af en toe helemaal mis gaat.

Marijke vindt kinderen leuk. Ze zou graag méér ‘tante’ zijn. Meer bij haar familie thuis en dan wat zorgen voor haar neefjes en nichtjes (ze heeft er 4). Voorlopig  oefent ze op de kindercrèche bij mij in de buurt. Verrek, dat doet ze lang niet gek!  Samen met de kinderen de spullen opruimen en zelfs wat kleine ruzies helpen oplossen. Ze weet hoe ze met kleine kinderen moet omgaan. Ze is zelf zo lang klein gehouden, ze heeft goed opgelet en is niet dom.

Ze is geen klein kind meer.