In Amerika (1) 28 juni, 2009
Ik ben tot 17 juli in Amerika en Canada. Ga daar met verschillende mensen (bij)praten en het Toronto Summer Institute bijwonen. Op deze pagina zal ik regelmatig wat ideeen ventileren en observaties plaatsen.
In het vliegtuig heb ik het vpro marathon interview met hoogleraar geschiedenis James Kennedy afgeluisterd. Wat zijn nu eigenlijk de belangrijkste verschillen tussen Amerika en Nederland? Nu ik opnieuw naar de VS ga, een land dat me sinds mijn eerste bezoek in 1988 blijft intrigeren, is dat ook een vraag die mij bezig houdt. Kennedy zegt: “Nederland is een plek, Amerika een opdracht.” Dat maakt het volgens hem in Amerika veel makkelijker om naar en ideaal te werken, nieuwe samenlevingsvormen te accepteren. Iedereen is (relatief) nieuw en moet zorgen dat ie gaat bijdragen aan dat nieuwe gezamenlijke. Nederland is een “plek,” het bestaat en wordt beleefd als een onveranderlijk geheel. De tolerantie is schijn, zegt Kennedy, en wordt ingegeven door onvermogen om tot een goede uitwisseling van ideeën en idealen te komen. Door toenemende botheid wordt het eigen territorium verdedigd, maar dat zou –als Nederlanders wat meer eigendunk en zelfvertrouwen hadden- helemaal niet nodig hoeven zijn.
In 1992 werd ik door een actualiteitenrubriek geïnterviewd over de stand van zaken in de zorg aan mensen met een handicap en ik zei toen, dat we in Nederland wel wat erg ver achter liepen met onze grote inrichtingen en suffe dagverblijven die ik pesterig ‘dagvervelingscentra’ noemde. “hoe ver dan?” wilde de interviewer weten. Nou ik hield het gemakshalve maar op zo’n 15 tot 20 jaar. Eigenlijk zou het dan nu in Nederland –volgens mijn betrouwbare berekening – zo’n beet je zo ver zijn dat we op dat niveau zouden moeten zijn.
Eerlijk gezegd kijk ik er nu wel iets meer genuanceerd tegenaan, de vergelijking Nederland/Amerika is toch wat minder simpel dan ik oorspronkelijk dacht. Veel zaken waarvan ik dacht dat die toch simpel oplosbaar zouden moeten zijn lukken maar niet. Onderwijs en arbeidsmarkt zijn nog steeds vrij ontoegankelijke gebieden waar zwaar gedebatteerd wordt (en dik verdiend dankzij kwistig rondgestrooid subsidiegeld), maar waarvan je toch moeilijk kan zeggen dat er veel schot in zit. Aan de andere kant blijkt Amerika ook ideologisch regelmatig vast te lopen en door gebrek aan “funding” keer op keer opnieuw te moeten beginnen.
Gesproken met Dan Habib, vader, activist en fotograaf over zijn -bekroonde- documentaire including samuel
Dan is fotojournalist. Inclusie was niet direct een van de dingen waar hij zich mee bezighield, tot zijn jongste zoon Samuel acht jaar geleden werd geboren. Nu is het geen enkele dag meer uit zijn gedachten. Habib’s film Including Samuel analyseert de sociale en onderwijskundige inclusie van kinderen met een handicap. In de film wordt het dagelijks leven van het gezin van Habib gevolgd waarbij Samuel in alle aspecten van het leven betrokken wordt. Duidelijk wordt gemaakt dat eenieder hierdoor geraakt wordt en verandert. Habib werkt tegenwoordig aan de universteit van New Hampshire en zijn film wordt in steeds grotere zalen over de hele wereld vertoond. Binnenkort zal ook een versie met NL ondertitels beschikbaar zijn.
Doug Watson over “rekenschap afleggen.” We kijken samen naar Defiance, de film over de Joodse verzetsgroep in Polen. Veel Hollywoodgeweld en misselijkmakende vioolmuziek om de sentimentele kanten van de film te onderstrepen (altijd kenmerk van de ware B-film), maar ook een mooi subtiel uitlichten van de karaktertegenstelling tussen de broers die de groep leiden en de morele dilemma’s waarvoor zij zich geplaatst weten. Op internet vind ik dat de groep met name door hun ‘beschermingsvoorwaarden’ en het roven in dorpen om aan eten te komen, nog steeds als misdadigers in plaats van helden te boek staat. Eigenlijk zie je dat het antisemitisme uit die periode in allerlei vormen nog steeds zichtbaar is in de reactie op bijvoorbeeld deze film. Doug pleit dan ook voor een meer open discussie over dit verleden en vindt dat nu te makkelijk de hele geschiedenis wijst naar nazi Duitsland. De vernietiging van Joden is tenslotte voorafgegaan door een breed gedragen sociaal darwinisme met daarbij het pleidooi voor vernietiging van mensen met een handicap. Deze theorie van sterilisatie en vernietiging had zeer veel aanhangers wereldwijd en met name ook onder Amerikaanse wetenschappers. Daar wil men hier nu alleen niets meer van weten. Nu lijkt het alsof het een gestoord moment in de geschiedenis was vanuit een specifieke plek. Dat ligt toch wel wat genuanceerder. Zie http://home.earthlink.net/~thetabus/eugenics/eutt-6.htm