Erwin Wieringa

Bij de voortreffelijke Niet Normaal expositie in de Beurs van Berlage te Amsterdam wordt ook een serie bijeenkomsten, films en debatten georganiseerd. Vanavond was ik bij de Nederlandse premiere van de documentaire War against the Weak met aansluitend discussie met de makers. De documentaire behandelt de opkomst eind 19e eeuw van de eugenetica in de VS, het streven van met name wetenschappers om het menselijk ras te verbeteren. “We doen het succesvol met paarden, dus waarom niet met mensen.” De norm werd vrij snel en ‘op gevoel’ vastgelegd bij blanke medemensen “lijkend op Nederlanders, Noren en Duitsers.” Gesteund door het Rockefeller kapitaal gingen meer en meer wetenschappers zich buigen over beter en nog beter testmateriaal om de ‘goeie exemplaren’ van de slechte te scheiden zodat de voortplanting van de betere soort ongehinderd voort kon gaan en de zwakke exemplaren verloren zouden gaan. Schedelmeting, gezond verstand en uiteindelijk de IQ test werd gebruikt om de “onderste 10 procent” eruit te ziften. Controversieel in de 20er en 30er jaren van de vorige eeuw in de VS, maar ook verrassend breed gesteund. Het einde kwam toen een jonge Duitse revolutionair na een mislukte machtsgreep in de gevangenis kennis name van deze theorie en het omschreef als mijn Bijbel. in de briefwisseling met de Amerikaanse wetenschappers kreeg Adolf Hitler (hij was het) te horen dat gelet op de discussie in de VS alleen een dictatoriaal leider dit programma echt voor elkaar zou kunnen krijgen.  Toen duidelijk werd waar dat toe zou leiden was het vrij snel afgelopen met de eugenetica beweging in de VS. Enfin, het is een bloedstollende en uiterst relevante documentaire en ga hem vooral zien. Vooral ook omdat in de discussie en de nazit eens te meer bleek dat veel aanwezige Nederlanders het weliswaar een interessant historisch beeld vinden maar absoluut niet onderkennen dat grote delen van dit  gedachtegoed nog steeds sluimert en ook nog actief zichtbaar aanwezig is. Een deelnemer verwoordde het aldus: “abortus bij het vermoeden van Down syndroom is toch echt logisch en ik vind ook dat mensen met een handicap geen kinderen horen te krijgen.” Tja, ik weet het: enkel door dit op te schrijven begeef ik me volgens velen op glad ijs en toch denk ik dat dit het hart is van het ‘gevoel’ waar de 19e eeuwse -gezaghebbende- wetenschappers zich op beriepen. Ik ga dit binnenkort beter en  uitgebreider toelichten. Geen zorg. John O’Brien zei een paar jaar geleden hierover: “Nu  we eindelijk in staat zijn om mensen met een handicap zodanig te ondersteunen dat ze een werkelijk goed en volwaardig leven kunnen hebben, begint vanuit de medische technologie de stem weer duidelijker te worden dat we handicaps zouden moeten uitbannen .” En het zijn deze kwetsbare groepen die nauwelijks weerwoord lijken te hebben en vaak zo onvoldoende maatschappelijk gewaardeerd worden vanwege hun bijdragen.